Kunst van het vragen

Wat is de ‘juiste’ vraag?

De ‘juiste’ vragen zijn die vragen waarvan de betrokkene aangeeft dat ze haar rechtstreeks een stap vooruit helpen. Dat is waarneembaar want ze resulteren in een oplossingsgerichte volgende stap. 
Het zijn onderzoeks-, belevings- en reflectievragen, zorgende, confronterende, besluitvormende en actiegerichte vragen die positief-constructief werken.
Er worden teveel vragen gesteld en de meeste ‘werken’ niet. Dat zijn de retorische, suggestieve, vage, nietszeggende of oneigenlijke vragen (instructies, eisen of bevelen vermomd als vragen).
De kunst van het vragen stellen bestaat ondermeer uit: 
minder vragen stellen, eerst reflecteren op je intentie en je doelen, verbinding maken met de ander, je zorgvuldig uitdrukken (je kunt ook vragen stellen in beeldtaal), daarbij jezelf waarnemen als vraagsteller, nauwkeurig waarnemen hoe de ander reageert terwijl je de vraag uitspreekt, doorvragen op het gepaste moment, terughouden van het snel stellen van een nieuwe vraag die ‘spontaan’ opkomt.

Het Vragenkompas

Onze hersenen werken niet lineair, niet in vakjes, niet volgens een eenvoudig lineair stappenplan. Ze werken veeleer interactief, dynamisch, ‘gericht chaotisch’. De elementen in onze hersenen werken tegelijkertijd, samen én afwisselend in vele richtingen. Het is niet: ‘Gebruik eerst je linker hersenhelft en dan je rechter hersenhelft’. Daarom is een kompas hanteren een efficiëntere aanpak dan een stappenplan.
Het Vragenkompas toont de verschillende dimensies van het innerlijk proces van wikken en wegen dat onbewust in ons speelt telkens we ergens tegenaan lopen. Het toont de acht dimensies die een rol spelen telkens we waarnemen, een situatie beoordelen, een keuze maken, een besluit nemen, beslissen en tot actie over gaan. Voortdurend beweegt in jou een innerlijk proces van wikken en wegen tussen deze acht richtingen.

Het Vragenkompas is de basis van verschillende concrete toepassingen. Het kompas steunt op het stellen van de ‘juiste’ vragen … op het ‘juiste’ moment … voor de ‘juiste’ werkvraag … van déze persoon … binnen de actuele context. (Vandaar de naam Vragenkompas) Bij iedere toepassing verschijnen er voor ieder van de acht richtingen en de context specifieke vragen en thema’s.

De kunst van het waarnemen

Waarnemen is ruimer dan luisteren. Waarnemen is … luisteren naar de onuitgesproken woorden, de non-verbale taal ernstig nemen, de beeldtaal opmerken, oog en oor hebben voor de verschillende meta-niveau’s, ruiken naar de geuren die de ander meebrengt, de smaak proeven die haar woorden op je tong achterlaten, de trillingen voelen wanneer je de ander met een vinger aanraakt, je bewustzijn vullen met wat via je intuïtie naar boven komt.
Mijn ervaring leert me dat het antwoord op een vraag non-verbaal komt terwijl je de vraag uitspreekt of binnen de eerste seconde daarna. Drie seconden later hoor je een antwoord, d.w.z. de gedachten worden dan vertaald in woorden door het ‘remembering self’ (Daniel Kahneman).

De kunst van het terughouden

De meeste vraagstellers stellen niet alleen teveel vragen en vragen die niet werken, ze stellen ze ook te snel achter elkaar.
 Bouw stiltes in zodat je de ‘nagalm’ kunt waarnemen bij jezelf en bij de ander. Luister naar jezelf én geef de ander de gelegenheid om naar zichzelf te luisteren. 
In menig antwoord schuilt reeds de geboorte van een volgende werkende vraag. Dat is echter niet de vraag waarvan jij vindt dat het logischerwijze de volgende vraag zou moeten zijn. Je kunt het ‘zaad’ van de volgende vraag in de ander slechts waarnemen indien jij je voldoende terughoudt. Je denken staat je in de weg. De volgende vraag zit immers in de ander! Een goede vraagsteller kan dié vraag waarnemen en laten klinken.
Verdraag jij de stilte? Hoe lang mag iemand zwijgen, nadenken, twijfelen, niet reageren op jouw vraag vooraleer jij je ongemakkelijk begint te voelen? Kan jij jouw vraag écht vrij ‘in het midden’ leggen en daar laten liggen?

Oefenen

Je leert de kracht van het vragen stellen, van het waarnemen en terughouden en de handigheid van het Vragenkompas door te oefenen, al doende.
Ik leer het je aan op het ogenblik dat je een sterke leerbehoefte en een noodzaak voelt. We werken dan rond zeer concrete cases, op de werkvloer of in een ruimte buiten je bedrijf of organisatie.
In De Huiskamer wordt ook een vierdaagse aangeboden.


Heb je een vraag? Stel ze me. Wil je een afspraak? Doe een voorstel. Heb je een opmerking? Stuur ze me.