Kunst van het uitdrukken

Huiskamer Dialogen – Cyclus Najaar 2018

Data: Vier vrijdagen, telkens van 10u tot 16u
21 september, 19 oktober, 16 november en 14 december 2018
Plaats: De Huiskamer, Kalkmarkt 8, Amsterdam (10 min. vh Centraal Station)
Deelnemers: Al wie professioneel bezig is met taal en communicatie, woord- en beeldkunstenaars, filosofen. Maximum 8 deelnemers!
Inhoud: Je ontdekt je persoonlijke verhouding tot de woorden- en de beeldtalen. Zo kun je je eigen taal vormgeven, uitbreiden en verfijnen. Je gaat je helderder uitdrukken en de geschikte woorden- en beeldtalen kiezen. De tekst hieronder geeft een idee waar we naar streven.
Aanpak: We werken iedere bijeenkomst rond één begrip. Vooraf bevragen we de deelnemers zodat zij de vier begrippen kiezen waar we in deze cyclus aan zullen werken. Via woordspelen onderzoek je de vele nuances van het begrip. Je verkent de verschillende contexten waarin je het gebruikt. Je onderzoekt het taal-netwerk, de ‘woordenwolk’ en ‘beeldenwolk’ waarbinnen het begrip voor jou functioneert. Op een creatieve wijze onderzoek je de beeldtaal rond het begrip. Welke invloed heeft dat beeld op het begrip binnen jouw communicatie? Via een woord- en beelddialoog delen we met elkaar inzichten en ervaringen. Tenslotte komt de vraag: Waar en hoe ga ik mijn inzichten toepassen?
Begeleiders: Francis Gastmans en Fenneke Voorsluis (kunstenaar)
Prijs: 100 € per dag, 320 € voor de vier dagen, inclusief lunch, exclusief BTW
Meld je aan


Je spreekt nu reeds meerdere talen

Je hebt geleerd om het begrip ‘taal’ te gebruiken voor een verbale taal (gesproken of geschreven) en het woord ‘talen’ voor de verschillende verbale talen (Nederlands, Frans, Engels, enz.). Dit is onzorgvuldig taalgebruik, meer nog, het is beperkend taalgebruik. Wel handig, vooral voor de (rationele) academische wereld.
‘Communicatie’ is iedere vorm van uitwisseling van informatie. 
‘Taal’ is iedere gecodeerde uiting die wordt gehanteerd en die de ander ontvangt, decodeert en verstaat. Alle levende wezens (vanaf eencellige wezens) communiceren en hanteren een eigen taal.
Iedere uitdrukking, hoe subtiel ook, is communicatie. Iedere uitdrukking gebruikt één of meerdere talen.
Je kunt niet niet communiceren. Je kunt je niet niet uitdrukken. 
En voor het uitdrukken gebruik je een taal.
 Er is veel communicatie zonder woorden maar er is nooit communicatie zonder een taal!
De mens hanteert verschillende talen naast de verbale talen: de non-verbale talen, beeldtalen, kunstzinnige talen, de codetaal van jongeren, de taal van de wiskunde, enz. Al deze talen beschikken over een eigen woordenschat en vaak een eigen grammatica. 
Je spreekt vast en zeker meerdere van deze talen. Alleen, je doet het onbewust en ‘ongeschoold’.
In al deze talen kan je je scholen. Voor veel van deze talen bestaan er uitgewerkte, kunstzinnige vormen.

Begrippen moeten worden vertaald

Begrippen zijn de eenvoudigste bouwstenen van de communicatie. 
Je krijgt een gevoel voor het onderscheid tussen het ‘begrip’ en de talen wanneer je een begrip omzet in vele talen. Zo kun je bijvoorbeeld het begrip ‘iets om op te zitten’ op vele manieren uitdrukken: het zeggen, zingen of schrijven van het woord ‘stoel’, via een tekening, een beeld in klei of steen, een installatie, een schilderij, uitbeelden met mime, theater, een foto, een video of een film, met klanken aangeven, dansen, een symbool of teken ontwerpen, … enz.
Wanneer je alle uitdrukkingswijzen samenbrengt, ga je ervaren dat het ‘begrip’ (in dit voorbeeld ‘iets om op te zitten’) niet samenvalt met de verbale uitdrukking of met een uitdrukking in een van de andere talen. 
Wil je helder communiceren dan dien je specifieker te zijn. Daar heb je niet alleen meerdere woorden voor nodig maar ook de andere talen! Woorden zijn weliswaar de meest gebruikte vorm om begrippen te ver-talen maar ons beperken tot een woordentaal is wel erg arm.

Je woordentaal verbreden

Verbale talen zijn enkel uitstekend voor heldere communicatie wanneer je die talen ook helder gebruikt. Zoals de meesten mensen spreek en schrijf je overwegend in een woordenboek-taal. D.w.z. je hanteert een beperkt aantal woorden en bij een misverstand of een discussie grijp je makkelijk terug naar de definitie in het woordenboek. Wat betekent ‘duurzaam’, ‘transformatie’, ‘weerstand’, … ?
 De context speelt in communicatie een grote rol: waar, wanneer, onder welke omstandigheden, in welk gesprek, met wie, … wil ik hier iets communiceren (bijvoorbeeld over ‘een ding om op te zitten waar je niet op mag zitten’)? 
Wil je helderder communiceren dan dien je je woordenschat te verbreden.
Een man stapt een winkel van ParisXL binnen en zegt: “Ik wil een knalrode lippenstift kopen voor mijn vrouw.” Enig idee hoe de verkoopster zal reageren?
Tijdens een workshop rond het begrip ‘weerstand’ kwamen de deelnemers tot meer dan 230 alternatieve woorden, afhankelijk van de context en het oorspronkelijke gevoel. Ieder woord stimuleerde tevens een ander gevolg. Via de beelden die ze daarna spelenderwijze ontdekten vonden de deelnemers niet alleen nog meer nuances, ze beleefden de bredere verbanden van het begrip met hun persoonlijk leven! (Dit – en veel meer – kun je ervaren in een Huiskamer Dialoog)

Welke andere talen kun je inzetten?

Verbale talen zijn echter ontoereikend om alle gedachten, gevoelens en belevingen van het moment uit te drukken. Reeds eeuwen weet de mens dat de non-verbale elementen meer invloed hebben op de interacties dan de strikt verbale elementen. Meer nog, de non-verbale elementen zijn noodzakelijk om de verbale boodschap correct te kunnen ontvangen en juist te interpreteren. 
Sinds de veranderingen in de kunsten in de negentiende eeuw worden ook de beeldtalen (bv. de teken-, schilder- en beeldhouwkunst) en de kunstzinnige talen (bv. de muziek, de dans en het theater) duidelijker gevormd en uitgedrukt.
De werkelijkheid is: je hanteert zelf iedere dag meerdere talen! Je bent er je alleen niet van bewust en je doet het meestal ‘ongeschoold’. De moeilijkheid voor het gebruik van non-verbale, beeldtalen en kunstzinnige talen is dat je niet hebt geleerd hoe ze te ontvangen en in te zetten. Je begrijpt niet steeds de boodschap wanneer iemand zo tegen je ‘spreekt’. Je dient deze talen te leren, net zoals je een vreemde woordentaal moet leren, wil je ze gepast kunnen inzetten in je communicatie.
Beeldtalen en kunstzinnige talen worden inmiddels wel actief – en met succes – ingezet bij verschillende vormen van therapie, creatief onderzoek, innovatie en het ontwikkelen van probleemoplossend vermogen.

De kracht van een beeld

De violist Miha Pogačnik tekent de muziek die hij speelt en leert ons beter te luisteren.

“Eén beeld zegt meer dan duizend woorden” is niet zomaar een gezegde. Beelden zijn veel meer dan illustraties bij een woordentaal (al worden ze zeer vaak zo ingezet). Beeldtalen werken niet eenduidig zoals heldere verbale uitdrukkingen. Echter, net in het dubbelzinnige, het uitnodigende, het verleidelijke, het lokkende, het verwonderende, het verbazende, … ligt hun kracht. Er is meer ruimte voor jou om datgene wat je ontvangt in te vullen en om te vormen in je eigen opvattingen. Je kunt het makkelijker inpassen in je eigen verhaal. Goede beeldtaal geeft je een uitnodiging om een andere dialoog aan te gaan dan een dialoog met woorden. In een open dialoog met het beeld kom je dichter bij de boodschap. Je ontdekt tevens in welke taal jij best kunt antwoorden.
Hoe ruimer je je eigen beeldtaal ontwikkelt, hoe meer je zelf de kracht van de beeldtaal leert, hoe gerichter je kunt communiceren.


Meld je aan voor De Huiskamer Dialogen