We ontwikkelen tussen rust en onrust

Ontwikkelen is bewegen
De ontwikkeling van een levend organisme (een mens, een ander dier, een plant) of een levende organisatie toont een beweging van in- en uitademen, van groter worden en krimpen, van verschijnen en verdwijnen, van ontmoeten en scheiden, van actie en rust, van verschijnen en vergaan.
Om die beweging te kunnen waarnemen volstaat het om bv. de seizoenen te observeren. Soms moet je een mensenleven in één blik waarnemen. Soms moet je de geschiedenis in stappen van honderden of duizenden jaren meten. Soms moet je miljoenen jaren overzien. Toch is de beweging overal voldoende waar te nemen.

We streven naar een constante stabiliteit
De mens streeft echter naar een stabiliteit of een groei die constant is. ‘Vooruitgang’ zowel op persoonlijk als op sociaal of economisch vlak ziet men als voortdurend bergop gaan. ‘Leren’ gaat altijd vooruit. Meer consumeren doet de economie groeien. De ontwikkeling van de technologie is niet te stoppen en die zal op lange termijn de armoede uit de wereld helpen, zo wordt gedacht. Onderzoek naar ‘eeuwig’ leven moet gefinancierd worden.
Dit is een overtuiging die volkomen tegen de gang van zaken ingaat. Het is een verhaal dat niet strookt met de werkelijkheid. Wat erger is, het verhaal verduistert of negeert alle negatieve gevolgen van dit blinde streven. De ontwikkeling verloopt niet eenvoudig opwaarts, noch stapsgewijs, noch in fasen, noch spiraalsgewijs, noch mooi cyclisch. In één woord, ze verloopt niet lineair.

Een berglandschap
Ontwikkelen is als vorderen in een berglandschap, je zal steeds naar het dal moeten terugkeren indien je een volgende top wilt bereiken. Daarbij is dalen net zo belangrijk en net zo moeilijk als stijgen. Het landschap bestaat niet uit één enkele berg maar uit een veld van bergen, klein en groot. De voet van de hoogste bergen is hoger dan de top van de kleine bergen. Je moet keuzes maken, telkens je op een top staat, telkens je in een dal terechtkomt. Je kiest welke je volgende beklimming zal zijn dan wel of je een tijdje in het dal blijft rusten.
Dit gaat op voor iedere ontwikkeling, zowel van een individu, van een groep, een organisatie, een bedrijf of een gemeenschap.

Rust en onrust
Een mens ontwikkelt tussen rust en onrust en rust en onrust.
Niet iedere onrust is even constructief en hetzelfde geldt voor rust.
Bij verstarrende rust mag er niets bewegen. Pijnlijke onrust werkt verlammend.
Bij stabiele rust ervaren de meeste mensen ‘rust’. Toch is constructieve onrust nodig om verder te ontwikkelen. Dan kunnen we bewegende rust bereiken.
De weg is lang en loopt langs vele dalen en pieken, en heel soms ervaren we diepe innerlijke rust.

Meerdere thema’s in het leven
Het leven van iedere persoon is samengesteld uit vele thema’s, zoals bv.: relaties aangaan, genieten van belevingen, kennis verzamelen en willen begrijpen, waarden verdedigen, zin- en betekenis geven, leren, problemen oplossen, projecten opzetten en uitwerken.
De ontwikkeling beweegt daarenboven tegelijkertijd op meerdere vlakken: fysiek, sociaal, intellectueel, psychisch, relationeel, maatschappelijk en professioneel.
Ieder thema in het leven kent een ander parcours, op- en neer-waarts, intenser en rustiger, breder en smaller, korter en langer.

  • Als mens ontwikkelen betekent voortdurend bewegen tussen onrust en rust. Stilstaan, om het even of dat in onrust is of in rust, is verkrampen,verstarren of verharden.
  • Onrust en rust zijn geen fasen die achtereenvolgens doorlopen worden. De beweging verloopt niet lineair, ze verloopt op en neer, naar voor en naar achter, wat meer en wat minder, traag en snel en zeer snel soms.
  • Al zijn er vanuit lineair oogpunt fasen in de ontwikkeling van een mens aan te duiden, de stroom onder die fasen vertoont de vloeiende beweging tussen onrust en rust en onrust en rust en …
  • We bewegen dynamisch op dit speelveld én afhankelijk van het thema waar we mee bezig zijn. Voor thema X bijvoorbeeld kunnen we ons ergens in ‘constructieve onrust’ bevinden, terwijl we voor thema Y misschien in ‘pijnlijke onrust’ worstelen.
  • Om vlot te bewegen dienen we ieder oordeel achterwege te laten. We staan in onze ontwikkeling wel eens op ieder van de aangegeven plekken. Het is geen drama indien we ‘onderaan’ staan en het is geen reden voor fierheid indien we eens ‘bovenaan’ staan.
  • Onrust is nodig om verder te ontwikkelen. Indien we de stand van zaken niet meer in vraag stellen, valt alles stil. Indien zaken niet meer in vraag mogen worden gesteld vervallen we in ‘verstarrende rust’ en dictatuur.
  • Pijnlijke onrust is niet fijn maar is deel van ieder leven. Het is soms de enige weg die we opmerken om stabiele rust te counteren en daarna een sprong te maken naar constructieve onrust.