Hoe doelgericht werk je als leidinggevende?

IMG_8753Door het bos de bomen zien en door de bomen het bos zien. Ik gebruik een boom om mijn verhaal te vertellen. Je kunt in onderstaande tekst ook het woordje ‘boom’ wijzigen in ‘mens’. Kijk eens welk effect dat geeft bij jou.

Een boom is een dynamisch gebeuren van miljoenen samenwerkende cellen in een innige relatie met miljoenen cellen en elementen rondom de boom. Daarbij zien we makkelijk een ontwikkeling, een verloop. Dit is de manier waarop wij mensen naar de dingen kijken: alles bestaat nu omdat het ooit ergens is ontstaan en ontwikkelde of werd geconstrueerd én het zal verder groeien op wellicht dezelfde weg. We gaan vaak nog een stap verder, we stellen dat de boom er op gericht is om te groeien, dat een ‘boom’ een boom wil worden. We veronderstellen ergens een gerichtheid op een doel: zich volledig ontwikkelen. Een boom leeft evenwel steeds in het hier en nu. De wortels handelen niet omdat ze takken willen voeden. De cellen van de wortels leven in een innige, communicatieve, interactieve, interafhankelijke relatie zowel met datgene wat onmiddellijk rondom hen aanwezig is (andere cellen, aarde, water, zuurstof, insecten, schimmels, enz.) als met de cellen die hogerop groeien (dikkere wortels, stam, takken, bladeren). De cellen van de wortels leven vanuit de nu-dynamiek. De nu-dynamiek betekent: je doet nu wat nu dient te gebeuren vanuit de verbondenheid die je ervaart en gepast is binnen die verbondenheid. Er is geen gerichtheid op een doel, geen doelgerichtheid. Er is geen doelmatigheid enkel de nu-dynamiek, ze leven in het moment zelf. (Een doel veronderstelt dat je weet dat er iets is dat er nog niet is en dat mede bepaalt wat je nu doet omdat je je daar op richt.) Via de interafhankelijkheid reageren de cellen van een wortel nu op alle prikkels waarmee ze communicatief verbonden zijn. Ze hoeven daarbij niet vooruit te blikken en evenmin naar het verleden te kijken. De kennis die ze gebruiken om te handelen, is nu aanwezig omdat de cellen op ieder moment (dus nu) lessen trekken uit de nu-dynamiek. De nu-dynamiek betekent niet dat je handelt als een automaat, onwillekeurig. De wortels van de bomen hebben geen bewustzijn zoals wij mensen dat hebben maar ze handelen wel ‘overwogen’ binnen het gegeven kader. Er is wel degelijk communicatie en wanneer de situatie wijzigt zullen ze hun gedrag aanpassen.

De pasgeboren baby leeft de eerste weken in de interafhankelijke verbondenheid die het ook in de baarmoeder had. Er is geen doelgerichtheid, enkel een nu-dynamiek. Van zodra de baby de eerste maal iets doet dat voor buitenstaanders gericht lijkt, vertellen die over een doel-dynamiek en creëren ze het doel-verhaal van de baby. De doel-dynamiek betekent: je handelt omdat je een doel en richting kiest voor je handelen, en je kan dit doen los van de verbondenheid (meen je) of zelfs tegen de richting van die verbondenheid in. Een mens is tenslotte geen boom. Wanneer dit doel-verhaal zijn intrede doet, heeft men het bv. over het ‘eigen willetje’ van de baby, de baby wil ergens naartoe (letterlijk en figuurlijk). Tegelijk verschuift het zicht op de nu-dynamiek naar de achtergrond. Al snel zal de kennis van de nu-dynamiek volledig uit beeld verdwijnen, alsof die niet meer werkt. Alles wat een baby (en later het kind en de jongere en de volwassene) doet, wordt geplaatst binnen een doel-dynamiek en het doel-verhaal alsof de nu-dynamiek niet meer meespeelt. “Wat wil je?”, “Welke toekomst wil je?”, “Wat is het doel van je actie?”, “Hoe denk je je doel te bereiken?”, “Weet je wel wat je wil?”, deze vragen krijgt je reeds jong voorgelegd en zal je in je leven nog vaak zelf stellen of voorgelegd krijgen. 

Het doel-verhaal is een verhaal, een inkleuring van feiten (geen evidence based fact)! Wel een verhaal dat werkt, d.w.z. het verduidelijkt het gedrag van mensen en maakt het voorspelbaar. Het doel-verhaal helpt om doelmatig te kunnen ontwikkelen en doelgericht te werken, efficiënt. Het is een nuttig en zinnig verhaal. In het doel-verhaal gebeurt nooit iets toevallig maar heeft men het over synchroniciteit of een actie werd bedoeld door een hogere macht.

Speelt de nu-dynamiek geen rol meer? Uiteraard speelt die nog een rol, de grootste rol zelfs. Hoe denk je dat je lever werkt, en je maag en je hart en je hersenen (!), je ganse lichaam? Alleen is dat moeilijk te herkennen en te erkennen. De nu-dynamiek werkt zowel op het fysieke, het psychologische als op het geestelijk vlak (je kunt deze elementen onderscheiden maar ze zijn niet te scheiden).

Wanneer de nu-dynamiek terug in je blikveld komt, neem je in het sociale verkeer ‘vreemde’ dingen waar. Bijvoorbeeld, je zult de dynamiek waarnemen tussen enerzijds daadwerkelijke beslissingen en anderzijds beslissingen die geen ‘beslissingen’ zijn maar slechts ‘besluiten’, ‘vrijblijvende conclusies’ of  ‘wensen’ (want er vertoont zich ander gedrag dan de ‘besluiten’). Vanuit de nu-dynamiek zal je er niet meer over verwonderd zijn. Je zult de dynamiek zien tussen enerzijds personen die trachten de dingen helder te ‘verklaren’ (bv. wetenschappers) en anderzijds zij die vanuit hun levensvisie ‘betekenis geven’ aan de fenomenen én die betekenis gebruiken als ‘verklaring’. Je zult de dynamiek zien tussen enerzijds zaken die toevallig samen gebeuren weliswaar binnen een interactief netwerk en anderzijds het geloof rond ‘synchroniciteit’ dat steeds verband houdt met een persoon die door dat te geloven zich als belangrijk opstelt binnen zijn context. Je zult de dynamiek waarnemen tussen enerzijds datgene wat de ‘feiten’ aangeven en anderzijds datgene wat je ‘dacht dat het zou zijn’, je ‘interpretaties’ en ‘veronderstellingen’. En zoveel meer.

Heb ik dan geen doelstellingen, maak ik geen plannen, weet ik wel wat ik wil? Uiteraard wel. Ik heb zelfs doelen en een planning opgesteld voor gans 2016 en targets gesteld voor die doelen. Ik werk hoofdzakelijk in België en een aantal maanden in Indië. Daarenboven weet ik wat ik niet wil verdienen. Ja, niet, want ik wil helemaal af van het ondersteunen van een neo-liberale economie en mee bouwen aan een humane, sociale economie. ‘Waarderen’ en ‘wederzijds schenken’ worden o.a. nuttige criteria. 

Het is dus geen of-of zaak, nu-dynamiek óf doel-dynamiek. Het is evenmin een en-en zaak want de nu-dynamiek is wezenlijk en het leven zelf, die stopt nooit. Het is een zaak van ‘leven+’: zorgen voor het samenvloeien van de nu-dynamiek met een goede doel-dynamiek, zorgen voor convergentie.

Hoe krijg je de nu-dynamiek meer op de voorgrond, meer in je bewustzijn? Je bereikt dit niet met je dagelijkse manier van denken. Dan dien je van het lineaire denken, via het systemische denken te bewegen naar het lemniscatisch denken (en terug). * Je krijgt het niet op de voorgrond enkel door te denken. Het is geen intellectuele constructie. Je moet tegelijk iets doen. Je kunt dit concreet leren en ervaren wanneer je bv. de Lemniscaat Benadering gebruikt bij het oplossen van problemen. Je kunt dit ook ervaren wanneer je voldoende lang mediteert. Via het Taoïsme en de Lemniscatische aanpak kan je de kracht leren en ervaren van het ‘niet-doen’, het ‘niet-managen’, het ‘niet-sturen’, het niet-doelgericht werken’ of het ‘niet-organiseren’.

Wat is het jou waard om helder waar te nemen en helder te denken, om te genieten van de nu-dynamiek?

Lees het boek Padvinder-leiderschap

Lees meer over de drie mentale patronen, de drie manieren van denken.

Je reactie is van harte welkom

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s